Trang thông tin điện tử Đảng bộ tỉnh Ninh Bình
Skip Navigation Links
Skip Navigation Links

Số người đang online : 261
Lượt truy cập : 1114558
100.24.122.228

XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - CON NGƯỜI NINH BÌNH THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ DI CHÚC CỦA NGƯỜI

4/9/2019 10:59   187

Năm 1923, nhà báo Liên Xô Ôxip Mandenxtam đã có nhận xét về Nguyễn Ái Quốc: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Châu Âu, mà có lẽ là một nền văn hóa tương lai…”. Quả đúng vậy, những tư tưởng và tấm gương thực hành văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một di sản vô cùng quý giá của Đảng và nhân dân ta nói chung, của Ninh Bình nói riêng trên con đường xây dựng và phát triển nền văn hóa của dân tộc. Ngay từ năm 1943, Nguyễn Ái Quốc đã nêu lên một khái niệm về văn hóa theo nghĩa rộng. Theo đó, văn hóa được hiểu là toàn bộ giá trị vật chất và giá trị tinh thần mà loài người sáng tạo ra nhằm đáp ứng lẽ sinh tồn, đồng thời cũng là mục đích của cuộc sống con người. Từ sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 thành công, người nêu khái niệm văn hóa theo nghĩa hẹp, đó là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc về kiến trúc thượng tầng của xã hội.

Người cũng khẳng định văn hóa được đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội, tạo thành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội. Theo Hồ Chí Minh, bốn vấn đề đó có quan hệ mật thiết với nhau cùng tác động lẫn nhau: Chính trị, xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng. Chính trị giải phóng mở đường cho văn hóa phát triển. Xây dựng kinh tế để tạo điều kiện cho việc xây dựng và phát triển văn hóa. Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị. Văn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế.

Tính chất của nền văn hóa trong thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã được Đảng và Hồ Chí Minh xác định có ba tính chất: Dân tộc, khoa học, đại chúng. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (năm 1960) vấn đề này được nêu lên là: “Nền văn hóa mới là nền văn hóa có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc”, đây là quan điểm của Hồ Chí Minh và Đảng ta về tính chất của nền văn hóa Việt Nam từ Đại hội III đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (năm 1991)

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng trở đi, tính chất của nền văn hóa được xác định là một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Hồ Chí Minh đã nêu lên một luận điểm rất nổi tiếng đó là: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Từ di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, nền văn hóa mới có chức năng: bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp; nâng cao dân trí; bồi dưỡng những phẩm chất chất tốt đẹp, những phong cách lành mạnh luôn hướng con người vươn tới cái chân, cái thiện, cái mỹ để không ngừng hoàn thiện bản thân mình.

Hồ Chí Minh quan niệm văn hóa bao gồm nhiều lĩnh vực rộng lớn và phong phú. Xét về loại hình hoạt động cụ thể, Người đã đề cập và cho ý kiến chỉ đạo cụ thể từng loại hình, từ báo chí đến văn hóa, nghệ thuật, từ giáo dục đến khoa học, từ đạo đức đến lối sống, nếp sống, xây dựng đời sống mới, từ các hoạt động văn hóa quần chúng đến lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật chuyên nghiệp…. Ở đó, văn nghệ là biểu hiện tập trung nhất của văn hóa, là đỉnh cao của đời sống tinh thần, là hình ảnh của cốt cách tâm hồn, đặc tính dân tộc. Hồ Chí Minh quan niệm: Văn nghệ là một mặt trận, người nghệ sỹ là chiến sỹ trên mặt trận ấy; tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, xây dựng con người mới và xã hội mới.

Một luận điểm rất quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa là: Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn dân tham gia sáng tạo văn hóa, toàn dân làm nghĩa vụ và đóng góp cho sự phát triển văn hóa; toàn dân tham gia xây dựng và tự quản đời sống văn hóa của mình; toàn dân được quyền hưởng thụ, tiếp nhận, lưu giữ và truyền bá văn hóa tốt đẹp lành mạnh. Theo Hồ Chí Minh chỉ khi nào được mọi người dân, mọi tầng lớp nhân dân, mọi tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể, các dân tộc, tôn giáo…tham gia tự nguyện, thường xuyên, chủ động vào công tác văn hóa, thì lúc đó văn hóa mới phát triển mạnh mẽ và bền vững. Trước lúc từ biệt cõi đời này, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn dặn lại trong Di chúc rằng: “Đảng phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa thể hiện rất rõ trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” và Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI về: “Xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”.
 
Quang cảnh buổi thảo: "Văn hóa và con người Ninh Bình trong phát triển bền vững"
 

Trong những năm qua, Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình đã thực hiện tốt những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các Nghị quyết, chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh đã chỉ đạo tổ chức quán triệt sâu sắc các Nghị quyết của Đảng, đồng thời xây dựng Chương trình hành động cụ thể để thực hiện Nghị quyết. Đặc biệt, năm 2017 tỉnh Bình đã phối hợp với Ban Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức thành công hội thảo khoa học “Văn hóa và con người Ninh Bình trong phát triển bền vững”, trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về xây dựng, phát triển văn hóa con người Ninh Bình. Năm 2018, tỉnh phối hợp với Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Hội khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia về “Vai trò của Nhà nước Đại Cồ Việt trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam”. Hội thảo đã đi đến thống nhất đánh giá cao, nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của Nhà nước Đại Cồ Việt trong lịch sử phát triển của Việt Nam; giúp người dân Ninh Bình thêm tự hào về Nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên của Việt Nam mà có kinh đô là Hoa Lư – Ninh Bình.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở Ninh Bình ngày càng phát triển, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Phong trào xây dựng khu dân cư văn hóa, xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới, phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị được nhân dân hưởng ứng tích cực. Năm 2018, có 89,9% làng, phố đạt danh hiệu văn hóa; 76,26% xã được công nhận xã đạt chuẩn văn hóa nông thôn mới; 41,7% phường, thị trấn được công nhận đạt danh hiệu chuẩn văn minh đô thị. Việc xây dựng cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp văn hóa cũng được quan tâm. Đến nay, toàn tỉnh có 69,7% cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp đạt danh hiệu văn hóa. Phong trào xây dựng gia đình văn hóa ngày càng được chú trọng. Tỷ lệ, chất lượng gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa được nâng cao. Năm 2018, có 88,21% số hộ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa. Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội có chuyển biến tích cực. Đặc biệt, việc tổ chức “ăn uống” trong đám tang đã giảm đi rõ rệt. Nhiều gia đình lựa chọn hình thức hỏa thiêu đối với người qua đời. Phong trào “ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền”, “nuôi con khỏe, dạy con ngoan”, “xây dựng gia đình 5 không 3 sạch”, “thực hiện nếp sống văn hóa công sở”, “đền ơn đáp nghĩa”, “lá lành đùm lá rách”, “xóa đói giảm nghèo”,… đã thực sự đi vào cuộc sống, tác động mạnh mẽ tới bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm lành mạnh và hành động đẹp của cộng đồng.

Đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân nâng cao. Hiện nay, 90% địa bàn dân cư đã được phủ sóng truyền dẫn, tạo điều kiện cho mọi người dân được xem ti vi, nghe đài. Tổng số thuê bao sử dụng Internet trên địa bàn tỉnh đến nay là 118.159 thuê bao, đạt bình quân 12 thuê bao/100 dân. Số người được truy cập mạng Internet, mạng xã hội tăng nhanh. Đài phát thanh và Truyền hình tỉnh ngày càng lớn mạnh cả về cơ sở vật chất và đội ngũ, chất lượng các chương trình ngày càng một nâng cao. Báo Ninh Bình phát hành 10 nghìn tờ trên một kỳ; Báo Ninh Bình điện tử ra đời, chất lượng các tin bài của Báo ngày càng tốt hơn. Báo Ninh Bình, Đài phát thanh và Truyền hình Ninh Bình từng bước khẳng định là một kênh quan trọng đáp ứng nhu cầu thông tin và hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Nhà hát chèo Ninh Bình được thành lập trên cơ sở Đoàn nghệ thuật không ngừng lớn mạnh. Mỗi năm Nhà hát tổ chức trên 200 buổi biểu diễn để phục vụ các nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu của nhân dân. Nhiều vở diễn tham gia các hội diễn toàn quốc, khu vực đạt huy chương vàng, huy chương bạc; 01 nghệ sỹ được phong tặng nghệ sỹ nhân dân, 8 nghệ sỹ được phong tặng nghệ sỹ ưu tú.

 Hoạt động nghệ thuật quần chúng ngày càng phong phú, thu hút đông đảo nhân dân tham gia. Hằng năm, tổ chức hằng trăm cuộc giao lưu văn nghệ giữa các đội, nhóm, câu lạc bộ văn nghệ, tổ chức trên 200 buổi biểu diễn nghệ thuật quần chúng với hàng vạn người xem. Việc bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa được chú trọng. Hiện nay, trên toàn tỉnh có 1499 di tích, trong đó có 360 di tích được xếp hạng, gồm 79 di tích cấp quốc gia; trong đó, có 3 di tích cấp quốc gia đặc biệt, một di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới và 279 di tích cấp tỉnh. Có 24.230 hiện vật bảo tàng được lập hồ sơ lý lịch đưa vào quản lý, phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu giáo dục truyền thống ở địa phương, 218 di tích lịch sử danh lam thắng cảnh đang được đầu tư, trùng tu. Triển khai 03 đề án bảo tồn văn hóa phi vật thể. Đặc biệt, với nhiều công sức trùng tu, tôn tạo giữ gìn, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới vào ngày 25/6/2014. Đây cũng là di sản kép đầu tiên của khu vực Đông Nam Á được công nhận.

Hệ thống các thiết chế, công trình văn hóa công cộng ngày càng được hoàn thiện. Nhà văn hóa, bảo tàng, thư viện, rạp chiếu phim, nhà hát, sân vận động, nhà thi đấu…được xây mới, sửa chữa, nâng cấp, đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân. 8/8 huyện, thành phố có công trình văn hóa, thể thao công cộng. Đến hết năm 2018, có 95% số xã, phường, thị trấn có nhà văn hóa; 93,3% thôn, xóm, phố có nhà văn hóa, 82,2% số xã đạt tiêu chí số 6 về cơ sở vật chất trong bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.

Hội văn học nghệ thuật tỉnh có nhiều đổi mới về tổ chức và hoạt động. Nhiều hội viên đã có những tác phẩm sáng tác đề cập đến nhiều vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội. Nhiều tác phẩm đạt giải cao ở trung ương và khu vực. Đời sống, văn hóa tâm linh của nhân dân ngày càng phong phú. Quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và không tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân được tôn trọng. Các hoạt động tín ngưỡng tôn giáo lành mạnh, tuân thủ pháp luật được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm, tạo điều kiện; các giá trị tốt đẹp của văn hóa tôn giáo được phát huy.

Sự phát triển văn hóa ở Ninh Bình trong những năm qua theo Nghị quyết của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh đã góp phần xây dựng lên những con người đáp ứng yêu cầu phát triển giai đoạn mới. Lòng yêu nước, tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, đức tính cần cù, năng động, sáng tạo ngày càng được phát huy; tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái ngày càng phát triển. Những yếu tố văn hóa, con người Ninh Bình đã và đang là động lực làm thay đổi diện mạo trên mảnh đất Cố đô Hoa Lư, từng bước nâng cao đời sống, vật chất và tinh thần của nhân dân như di huấn của Bác Hồ kính yêu./.

Nguyễn Mạnh Trường,

 Nguyên phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy